Dosha-overzicht

Wat u over Vata, Pitta, Kapha moet weten

Vata, Pitta en Kapha: Zo heten de drie ’dosha's’ (basiskrachten) in de ayurvedische gezondheidsleer, en hun harmonie, resp. balans wordt van zeer groot belang geacht.

Maar wat zijn dosha's precies? In de ayurveda worden de dosha's beschreven als drie fundamentele principes die de natuur en ook ons eigen menselijke lichaam doordringen en zodoende alle fysiologische processen regelen.

Ze beschrijven de mens op alle gebieden, zowel met zijn geestelijke alsook zijn lichamelijke talenten: zijn individuele constitutie, zijn temperament, voorkeuren en afkeuren, voedingsbehoeften en nog veel, veel meer.

Deze drie dosha's bestaan uit vijf elementen: ‘Vata’ uit lucht en ruimte, ’Pitta’ uit vuur en water, ’Kapha’ uit water en aarde.

Weet u nog niet wat uw dosha-type is? Voor een eerste indruk raden wij u aan de dosha-test te doen.

Een precieze bepaling van uw ayurvedische basisconstitutie en uw gezondheidstoestand kan indien gewenst door een ayurveda-arts of therapeut worden uitgevoerd. Adressen van Nederlandse artsen zijn verkrijgbaar via onze klantenservice: map@ayurveda.nl.

Hoewel alle drie de dosha's in het lichaam aanwezig zijn, geven de oude vedische teksten elke dosha toch een bepaalde plek in het lichaam. In de „Ashtanga Hridayam, Sutrasthan 1.7“ staat: „Vata is vooral onder de navel te vinden, Pitta vooral tussen het hart en de navel en Kapha boven het hart.“

Het basiswerk van de traditionele ayurvedische literatuur, de Charak Samhita, geeft uitleg over de betekenis van de evenwichtige dosha's: „In het lichaam van elk levend wezen bevinden zich Vata, Pitta en Kapha. Men moet weten of ze zich in de natuurlijke (in balans) of onnatuurlijke (uit balans) toestand bevinden.“ - (Charak Samhita, Sutrasthan, 18.48)

Vervolgens wordt dan uitgebreid het effect beschreven van in evenwicht zijnde dosha's. Hier staat bijvoorbeeld dat een evenwichtige Vata-dosha zich o.a. uit in enthousiasme, een goed werkende stofwisseling in de weefsels en een goede uitscheiding.

Een evenwichtige Pitta-Dosha is te herkennen aan een goede spijsvertering en goed gezichtsvermogen, een evenwichtige lichaamstemperatuur, een gezond honger- en dorstgevoel, een goede uitstraling, geluksgevoelens en intelligentie.

Aan een evenwichtige Kapha worden de volgende eigenschappen toegeschreven: kracht, verdraagzaamheid, geduld, en de afwezigheid van hebzucht - (Charak Samhita, Sutrasthan, 18.49-51)

Het is dus goed als de dosha's in balans zijn, want dan is het lichaam gezond en ontstaat er volgens ayurveda ‘ojas’, het fijnste stofwisselingsproduct, dat een zodanig fijne structuur heeft dat het zowel nog materie als bewustzijn is.

Ojas is het geheel van alle drie de dosha's. De eigenschappen worden in de klassieke ayurvedische schriften gedetailleerd beschreven: Ojas verleent ons vitaliteit en sterkte, een goede gezondheid, houdt de spijsvertering en stofwisseling in stand, houdt ons jong, laat ons positief denken en problemen op afstand houden.

Een mens met veel ojas voelt zich in alle opzichten gelukkig en straalt dit ook uit. Uiterlijk is ojas dan bijvoorbeeld te herkennen aan een gezonde, glanzende huid en stralende ogen.

Wat kunnen we doen om de dosha's in evenwicht te houden, te brengen of opnieuw te brengen, zodat ojas kan ontstaan?

Op onze website vindt u veel tips en informatie voor een gezonde dagelijkse en seizoensroutine, voeding, work-life balance en nog veel meer.

Het bijzondere van Maharishi Ayurveda is, dat verloren gegane fragmenten van de oude authentieke kennis weer werden samengevoegd tot één geheel. Maharishi Ayurveda kent 20 holistische benaderingen voor het in balans houden en brengen van de dosha's.